default_mobilelogo

Drodzy Rodzice,

Komunikacja to niezwykle istotny czynnik w rozwoju społecznym Dziecka. Poprawna artykulacja (która rozwija się do 7-go roku życia) wpływa na poczucie wartości Dziecka, najistotniejsze jednak jest to, by móc porozumiewać się z otoczeniem, wyrażać własne potrzeby i rozwijać kontakty społeczne. Wady wymowy mogą znacznie utrudniać naukę czytania i pisania. Wady wymowy prawie nigdy nie są izolowaną trudnością, najczęściej idą w parze z wadami anatomicznymi, zaburzeniami napięcia mięśniowego, niewłaściwymi nawykami lub dodatkowymi obciążeniami (np. zaburzeniami integracji sensorycznej).

Kompetencje Przedszkolaka w zakresie mowy:

  • Trzylatek potrafi budować zdania złożone i wymawia wszystkie samogłoski ustne (tzn. "a", "o", "e", "u", "i", „y"), ale czasem myli spółgłoski dźwięczne z bezdźwięcznymi (np. "d" z "t") i opuszcza niektóre zgłoski,
  • Czterolatek może jeszcze nie wymawiać głosek przedniojęzkowo-dziąsłowych (tzn. "sz", "ż", "cz", "dż"), zamiast nich wymawia "s", "z", "c", "dz" lub "ś", "ź", "ć", "dź",
  • Pięciolatek potrafi wymawiać głoski przedniojęzykowo-dziąsłowe,
  • Sześciolatek wymawia poprawnie wszystkie głoski (może nie wymawiać „r”, które powinno się pojawić do 7 roku życia)

Co powinno Państwa zaniepokoić?

Bezwzględnym sygnałem do prowadzenia systematycznych ćwiczeń jest opóźnienie półroczne w stosunku do rówieśników. Teorie: „zacznie mówić później”, „to normalne, jego tata też tak miał”, „chłopcy mówią później”, „niektóre dzieci po prostu zaczynają mówić później”, „wyrośnie z seplenienia” często nie mają potwierdzenia w badaniach i opóźniają terapię, która w przypadku młodszych Dzieci postępuje szybciej i trwa krócej. Wskazaniem do terapii logopedycznej jest np. brak wyszczególnionych wyżej kompetencji, a także układanie języka między zębami (seplenienie), ubezdźwięcznianie, zamiana i zniekształcanie głosek, trudności z żuciem i połykaniem, słabe napięcie artykulatorów (m.in. mięsień okrężny warg), ślinienie się, oddychanie torem ustnym. Niezwykle istotne jest prawidłowe rozumienie złożonych poleceń, budowanie zdań, a także duży zasób słownictwa (trzyletnie Dziecko wypowiada średnio 1000 słów).

Dziecko, które dobrze oddycha i dobrze je –dobrze mówi.

Mowa jest wyższą czynnością nerwową, aby mogła się rozwinąć muszą być dobrze rozwinięte kompetencje poprzedzające czyli czynności prymarne: oddychanie, przyjmowanie pokarmów oraz picie. Istotne jest prawidłowe napięcie mięśni w obrębie całego ciała (nie tylko w obszarze orofacjalnym), a także właściwy rozwój motoryki dużej i małej. Wady anatomiczne (m.in. wady zgryzu, skrócone wędzidełko podjęzykowe, przerośnięte migdałki) mogą uniemożliwić powodzenie terapii logopedycznej. Wpływ na rozwój mowy mają nawyki (ssanie smoczka, picie z butelki, jedzenie zmiksowanych potraw –należy je całkowicie wyeliminować do ukończenia przez Dziecko 18 miesięcy) i mogą uniemożliwić prawidłowe funkcjonowanie narządów aparatu artykulacyjnego, a tym samym zahamować rozwój mowy i poprawnej artykulacji.

Dziecko rodzi się z predyspozycjami do posługiwania się mową. Aktywizują się one jednak pod wpływem otaczającego środowiska. To Dorośli dostarczają Dziecku wzorców jak funkcjonować językowo w danej społeczności. Wyręczanie Dziecka w czynnościach, które potrafi wykonać samodzielnie (ubieranie, rozbieranie, pobieranie pokarmu, wyrażanie potrzeb) to hamowanie jego naturalnego rozwoju, często prowadzące do frustracji, a także braku motywacji do dalszej nauki. Rozwój słownictwa również wymaga motywacji -jeśli zaspokajamy wszelkie potrzeby Dziecka nim zdąży je wyrazić to nie ma potrzeby by zasób jego słów się poszerzał. Dziecko ma prawo zadawać pytania i uzyskiwać odpowiedzi.

Obniżenie napięcia mięśniowego, problemy oddechowe, męczliwość, nadmierne ślinienie –w znaczący sposób ograniczają rozwój funkcji pokarmowych, a co za tym idzie rozwój mowy. Należy pamiętać, że obniżone napięcie mięśniowe to nie tylko niepoprawna artykulacja, to także zaburzona praca organów wewnętrznych (przełyk, żołądek, jelita). Wczesna interwencja polega często głównie na profilaktyce zaburzeń funkcji pokarmowych. Dziecko ma jeść aktywnie, nie ma mieć podawanego jedzenia do ust. Potrawy powinny być różnorodne, rozwój funkcji żucia jest możliwy jeśli Dziecko otrzymuje dania, które żucia wymagają. Ważna jest pozycja ciała podczas spożywania posiłków (stopy dotykają podłoża, plecy proste). Dziecko w wieku przedszkolnym ma ogromną potrzebę ruchu –to właśnie podczas zabaw ruchowych ćwiczy koordynację, równowagę i panowanie nad własnym ciałem, czyli niezbędne umiejętności do rozwijania mowy i myślenia przyczynowo-skutkowego. Częste infekcje, zwłaszcza nieleczony katar, prowadzą do rozwoju zapalenia uszu i innych chorób laryngologicznych, które mogą uszkadzać słuch –zmysł niezbędny do prawidłowego rozwoju mowy. Bardzo istotne jest zdrowe uzębienie -brak zębów w okresie poprzedzającym rozwojową wymianę uzębienia mlecznego na stałe najczęściej prowadzi do dużych trudności artykulacyjnych.

Niezwykle istotne jest obcowanie Dziecka z urządzeniami elektronicznymi (telefon, tablet, telewizor) –zbyt duże narażenie na oddziaływanie monitora lub wyświetlacza może mieć wpływ na ograniczenie lub zahamowanie funkcji poznawczych i społecznych, w tym mowy czynnej. Przyczynia się również do nadpobudliwości, rozkojarzenia u Dziecka, problemów ze snem czy rozwoju wady wzroku. Dzieci do drugiego roku życia nie powinny mieć kontaktu z wyżej wymienionymi urządzeniami, Dzieci w wieku przedszkolnym mogą używać urządzeń elektronicznych przez godzinę w ciągu dnia. Wspólna zabawa z Rodzicem to najlepsze wspomaganie rozwoju Dziecka.

Ogromne znaczenie dla rozwoju Dziecka ma okres prenatalny, czas i sposób przyjścia na świat oraz rozwój w pierwszym roku życia –wszelkie trudności w tym czasie mogą skutkować różnorakimi zaburzeniami logopedycznymi.

Praca logopedy powinna rozpocząć się możliwe szybko po tym jak Rodzic lub Wychowawca zauważy niepokojące sygnały. Terapia opiera się na podejściu holistycznym, obserwujemy Dziecko, podążamy za nim, pracujemy z całym ciałem, nie ograniczamy swoich działań do obszaru ustno-twarzowego. Szybko rozpoczęta terapia, a także systematyczne ćwiczenia w większości przypadków skutecznie eliminują problemy logopedyczne.

W przypadku pytań zapraszam serdecznie na konsultacje indywidualne
logopeda kliniczny mgr Beata Kuca
Przedszkole Publiczne w Miękini

11.10.2018 r.

Bibliografia:

Grabias S., Panasiuk J., Woźniak T. Standardy postępowania logopedycznego, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2016
Machoś M. Od zabawy do mówienia. Poradnik dla rodziców i logopedów, Medycyna Praktyczna, Kraków 2012,
Michalak-Widera I. Zaczynam mówić. Program rozwijający mowę dzieci najmłodszych z problemami w mówieniu, Wydawca: Unikat 2, Katowice 2007
Pluta-Wojciechowska D. Zaburzenia czynności prymarnych i artykulacji. Podstawy postępowania logopedycznego, WYDAWNICTWO Ergo-Sum, Bytom 2013
materiały szkoleniowe dot. Karmienia terapeutycznego, Monika Habik NEUROGEN Human Touch Theraphy (05.2017, 02.2018)
materiały szkoleniowe dot. Terapii ręki i zaburzeń motoryki małej, Katarzyna Gromelska PROCENTRUM (02.2018)