default_mobilelogo

 UWAGA! W przedszkolu odnotowano przypadek zachorowania na KRZTUSIEC !

 

Co to jest krztusiec i jaka jest jego przyczyna?

Krztusiec (inaczej koklusz) jest ostrą bakteryjną chorobą dróg oddechowych. Krztusiec jest chorobą zakaźną i powoduje zapalenie oskrzeli o przewlekającym się charakterze. Najważniejszym objawem choroby jest bardzo silny, napadowy, przewlekły kaszel, któremu zwykle towarzyszą duszność i świst słyszalny przy wdechu określany jako „pianie” lub wymioty. Krztusiec jest najgroźniejszy dla noworodków i niemowląt, jednak zachorować można w każdym wieku i kilka razy w życiu.

Jak można zarazić się krztuścem?

Źródło choroby, czyli zakażenia pałeczką krztuśca stanowią chorzy - zarówno dzieci z pełnoobjawową chorobą, jak i młodzież i osoby dorosłe, u których choroba może przebiegać łagodnie i niecharakterystycznie. Największa zaraźliwość występuje podczas pierwszych trzech tygodni choroby i utrzymuje się do 4-5 tygodni, przy czym właściwa antybiotykoterapia skraca zaraźliwość chorego do 5 dni. Krztusiec jest bardzo zaraźliwy, bardziej nawet niż np. ospa wietrzna. Ryzyko zachorowania osoby wrażliwej na zachorowanie po kontakcie z chorym przekracza 80%. Zakażenie przenosi się drogą kropelkową, podczas kaszlu i kichania, a także poprzez kontakt.

Jak objawia się krztusiec?

  Okres wylęgania krztuśca wynosi od 7 do 10 dni, rzadko może sięgać 3 tygodni. Choroba ma charakter długotrwały, przewlekający się. Kaszel utrzymuje się przez trzy miesiące i dłużej, zwykle nasilając się nocą. Objawy krztuśca zależą od wieku chorego i jego stanu uodpornienia, co oznacza, że u osób dorosłych wielokrotnie szczepionych przeciwko krztuścowi w dzieciństwie, krztusiec zwykle przebiega w złagodzonej, niecharakterystycznej postaci. Często jedynym objawem krztuśca u osób dorosłych jest przewlekły kaszel, który utrzymuje się przez kilka miesięcy. Objaw ten może być bagatelizowany i osoby chore nie korzystają z pomocy lekarzy, niestety wówczas przez kilka tygodni stanowią źródło zakażenia dla osób, z którymi mają kontakt: współpracowników, znajomych i rodzin, w tym niemowląt i małych dzieci. Krztusiec przebiega w fazach, które różnią się objawami. U dzieci występują trzy fazy krztuśca, u osób dorosłych zwykle tylko dwie fazy.

  1. Pierwsza, nieżytowa faza krztuśca jest w praktyce nieodróżnialna od ciężkiego przeziębienia. Charakteryzuje się występowaniem objawów typowych dla infekcji dróg oddechowych: suchego kaszlu, kataru, stanów podgorączkowych, bólu i zapalenia gardła. Wymienione objawy przeziębieniowe utrzymują się przez 1-2 tygodnie.
  2. Faza napadów kaszlu - trwa 2-4 tygodnie. Objawy tej fazy różnią się w zależności od wieku chorego i stanu uodpornienia. W wieku niemowlęcym dominują napady duszności z łzawieniem oczu, zaczerwienieniem twarzy, sinicą i bezdechami. Groźne bezdechy mogą być jedynym objawem choroby u najmłodszych niemowląt. U starszych dzieci typowe napady kaszlu zwiększają stopniowo swoją częstotliwość i nasilenie, dochodząc u nieszczepionych dzieci do kilkudziesięciu napadów dziennie. Czynnikiem wyzwalającym napad mogą być emocje, jedzenie, kichanie, ziewanie oraz sen. U osób dorosłych jedynym objawem krztuśca może być przewlekły, suchy kaszel, który zwykle nasila się nocą.
  3. Faza zdrowienia. W tej fazie stopniowo zmniejsza się częstotliwość oraz intensywność napadów, choć sam kaszel może utrzymywać się bardzo długo. Suchy kaszel, klasycznie nasilający się nocą, stopniowo łagodnieje i utrzymuje się jeszcze od kilku do kilkunastu tygodni. Ataki kaszlu są prowokowane przez różnorodne czynniki drażniące, w tym np. stres, emocje, wysiłek fizyczny czy zmiany temperatury mogą wyzwalać kaszel.

Klasyczny napad kaszlu krztuścowego

Napad kaszlu rozpoczyna się serią kilku silnych kaszlnięć na jednym wydechu, po czym następuje głęboki świszczący wdech. Przypomina to pianie koguta i jest najczęściej określane jako „zanoszenie się”. Po napadzie kaszlu mogą wystąpić wymioty. W czasie kaszlu chore dziecko czerwienieje na twarzy, czasem sinieje. Może wystąpić nabrzmienie żył, ślinienie, łzawienie, a nawet wytrzeszcz gałek ocznych. Niedotlenienie oraz zwiększone ciśnienie krwi w czasie napadu kaszlu mogą prowadzić do pękania naczyń krwionośnych i powstania wybroczyn na twarzy, wylewów do spojówek i krwawień z nosa. U niemowląt pod koniec napadu może dojść do bezdechu, a następnie wystąpienia drgawek.

Jak lekarz ustala rozpoznanie krztuśca?

Lekarz najpierw zbiera wywiad, a następnie bada pacjenta. Bardzo ważne jest dokładne opisanie napadów kaszlu oraz objawów im towarzyszących (wymiotów, zanoszenia się). Następnie lekarz zleca badania dodatkowe, z których największe znaczenie ma badanie laboratoryjne krwi, tzw. badanie serologiczne, czyli przeciwciała przeciwko toksynie krztuścowej oraz morfologia krwi obwodowej. Ponadto lekarz może zlecić pobranie wymazu z gardła lub głębokiego wymazu z nosa do badania pod mikroskopem lub metodami molekularnymi.

Jakie są metody leczenia krztuśca?

Krztusiec leczy się antybiotykami, a na ich skuteczność największy wpływ ma moment rozpoczęcia terapii. W pierwszej nieżytowej fazie krztuśca leczenie właściwym antybiotykiem może złagodzić przebieg choroby. W rozwiniętej fazie kaszlu, antybiotyk jedynie skraca okres zaraźliwości, natomiast nie ma wpływu na objawy choroby. Chory na krztusiec przestaje być zaraźliwy dla otoczenia po 5 dniach właściwej antybiotykoterapii.

Jakie mogą być powikłania krztuśca?

Powikłania krztuśca zależą od wieku i stanu uodpornienia chorego. Dla niemowląt krztusiec jest bardzo ciężką chorobą zagrażającą ciężkimi powikłaniami.

Do typowych powikłań należy zapalenie płuc, odma opłucnowa i niedodma. Ponadto, rzadziej, mogą także wystąpić powikłania neurologiczne (m.in. drgawki, obrzęk mózgu). Im dziecko starsze i więcej razy szczepione przeciw krztuścowi, tym przebieg choroby będzie łagodniejszy. Popularne przekonanie, że krztusiec to choroba wyłącznie małych dzieci jest błędne. U osób dorosłych, zwłaszcza osób starszych, częstymi powikłaniami krztuśca są wywołane przez przewlekły kaszel zaburzenia snu, nietrzymanie moczu, utrata masy ciała, przepukliny pachwinowe, a nawet, rzadko, złamania żeber czy krwawienia do mózgu.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na krztusiec?

Profilaktyka krztuśca polega na regularnych szczepieniach ochronnych. Krztusiec jest tak groźną chorobą dla niemowląt, że szczepienia przeciwko krztuścowi są powszechnie stosowane u prawie wszystkich niemowląt na całym świecie. Powszechne szczepienia pozwoliły na opanowanie zachorowań wśród niemowląt, ale nie doprowadziły do całkowitego wyeliminowania krztuśca. Ochrona poszczepienna jest niestety niepełna. Dzieje się tak dlatego, ponieważ także naturalne przechorowanie krztuśca zapewnia nietrwałą odporność, która przemija w ciągu 5-10 lat od zachorowania. Oznacza to, że po upływie 5-10 lat od ostatniej dawki, przyjęte w przeszłości szczepienia nadal chronią przed krztuścem o ciężkim przebiegu, natomiast zwykle nie zabezpieczają przed zakażeniem i łagodnym zachorowaniem, które będzie się objawiać, np. samym suchym kaszlem. Wiemy, że chorują zwykle osoby z niepełnymi szczepieniami oraz, że ryzyko zachorowania rośnie wraz z upływem czasu od ostatniej dawki szczepionki.

PRZYPOMINAMY ABY CHOROBY ZAKAŹNE ZGŁASZAĆ W PRZEDSZKOLU!